Polska · Niemcy / Archiwum · Edycja 2026

Granice
bez Granic.

Nie wszystko, co nas dzieli, musi pozostać granicą.

↘Odkryj
Poznaj słowo autorki ↗
Otwarty plac, zabudowania i odwiedzający — fotografia z oryginalnego archiwum
Miejsca i pamięćArchiwum / 04
01 / O projekcie

Granica to więcej niż linia na mapie.

To wspomnienia, miejsca, podróże i fotografie. Odkryj dwujęzyczne archiwum historii granic między Polską i Niemcami w nowej, czytelnej odsłonie cyfrowej.

02 / Głos autorki
OD OSOBISTEGO WSPOMNIENIA DO FOTOGRAFICZNEJ PODRÓŻY

Opowieść, od której zaczęła się wystawa.

SŁOWO AUTORKI · WYSTAWA FOTOGRAFICZNA

GRANICE BEZ GRANIC

30 lat polsko-niemieckiego traktatu granicznego i traktatu o dobrosąsiedzkiej współpracy

Mija 30 lat od zniesienia granic wewnątrz Niemiec. Kto pamięta, że była Niemiecka Republika Demokratyczna i Republika Federalna Niemiec? Wtedy po prostu, powszechnie mówiło się „NRD” (czytaj: enerde) i „RFN” (czytaj: erefen). Kto jeszcze pamięta NRD i RFN? Pamiętamy! O ile mamy odpowiedni wiek…trochę lat. Młodsi nie pamiętają, ale za to mają wiedzę, bo się uczyli, słyszeli, interesowali.

Pierwszy raz w wieku 8 lat, stoję na granicy Polska–NRD w Zgorzelcu i przechodzę z dumą, przez granice do Goerlitz. Wchodzę do lepszego świata, gdzie jem pierwsze banany, pomarańcze, a mama wręcza mi najpiękniejszą lalkę świata, którą nazywam jej imieniem. Od tej pory lalka Misia podróżuje ze mną wszędzie, i wieki później ginie gdzieś w przesiadkach lotniskowych między Azją a Ameryką.

Okres 30. lat wymazał różnice między Wschodnimi, a Zachodnimi Niemcami. Dzisiaj Niemcy stały się najbogatszym europejskim krajem, odpowiedzialnym gospodarczo za kraje Unii Europejskiej. Jesteśmy sąsiadami. I tego nic już nie zmieni. Jak w małżeństwie, skazani na siebie, na dobre i złe. A świat, w którym żyjemy pokazuje, że Dobro, nad złem zwycięża.

Wyruszyłam w podróż, żeby zobaczyć jak dzisiaj, po 30. latach wyglądają miejsca, które były granicami dosłownie budzącymi strach. Na granicach stały wieże z karabinami, czołgi, kolczaste zasieki. Po 30. latach od ich zniesienia, obecnie, w tych miejscach są nowoczesne parkingi dla mocnych, wyrazistych, kolorowych tirów. To miejsca, w których parkują Wieloryby Szos – giganty transportu międzynarodowego. Z moich obserwacji i przeprowadzonej filmowej dokumentacji, na pięć tirów, trzy są z Polski. Obecnie transport, wymiana usług i towarów pomiędzy Niemcami a Polską intensywnie rozwija się.

Moje zdjęcia, tworzące impresyjny, artystyczny kolaż opowiadają o miejscach, które 30 lat temu były granicami Polska–NRD–RFN, a dzisiaj są miejscem odpoczynku dla międzynarodowych transportowców.

Zapraszam na wystawę

mART_a Plucińska

Oryginalny tekst jubileuszowy autorki, zachowany w brzmieniu źródłowym. Rok 2026 oznacza edycję strony.

WORT DER KÜNSTLERIN · FOTOAUSSTELLUNG

GRENZEN GRENZENLOS

30 Jahre deutsch-polnischen Grenzvertrages und des Vertrages ueber gutnachbarliche Zusammenarbeit

Vor mehr als 30 Jahren wurde die innerdeutsche Grenze abgeschaft. Wer kann sich noch erinnern, dass es die Deutsche Demokratische Republik und die Bundesrepublik Deutschland gab? Damals hat man einfach von DDR ud BRD gesprochen. Wer kann sich an DDR und BRD errinern? Wir koennen uns erinnern! wenn eir entsprechendes Alter haben…einige Jahre schon. Die Juengeren koennen sich nicht mehr erinnern, wissen aber Bescheid, weil sie davon gehoert haben oder gelernt, sich dafür interesierrt haben.

Das erste mal im Alter von 8 Jahren stehe ich an der Grenze POlen-DDR in Zgorzelec und ueberquere die Grenze nach Goerlitz. Ich trette in “eine bessere Welt” ein. Hier esse ich die ersten Bananen, Orangen und meine Mutter schenckt mir die allerschoenste Puppe, die ich nach Ihrem Kossenamen bennene. Seit dieser Zeit faehrt meine Puppe Misia mit mir ueberall in der Welt mit und geht im naechsten Jahrhundert irgendwo am Transitflughafen zwischen Asien und Amerika verloren.

Die 30 jaerige Zeit hat die Unterschiede zwischen Ost- und Westdeutschland ausradiert. Heute ist Deutschland zum reichsten europaeischem Land geworden und stellt die Wirtschaftslokomotive der EU dar. Wir sind Nachbarn. Das kann keiner aendern. Wie in der Ehe aufeinander angewiesen, zum Guten und zum Schlechten . Und die Welt in der wir leben zeigt trotz Allem, das das Gute ueber dem Boesen obsiegt.

Ich habe jetzt eine Reise angetretten um zu sehen wie die Orte aussehen, die früher Grenze waren, die woertlich Ehrfurcht gebietend erschienen. An diesen Grenzen befanden sich Wachtuerme, Stacheldrat und Panzer. Nach 30 Jahren nach der Aufloesung der Grenzen befinden sich dort moderne Parkplaetze fuer starke, ausdrucksvolle, bunte TIR LKW-s. Das sind Parkplaetze für “Wallfische, gigantische Strassengiganten” des internationalen Transportes. Nach meinen Erkenntnissen und aus der Filmdokumentation folgend sind 3 von 5 LKW-s aus Polen. In Gegenwart entwickelt sich der Transport, der Austausch von Waren und Leistungen zwischen Deutschland und Polen intensiv.

Meine Bilder, die eine ausdrucksvolle kuenstlerische Collage bilden erzaehlen von Orten, die vor 30 Jahren die Grenzen zwischen Polen, der DDR und der BRD waren und die heute Raststaetten fuer die internationalen Spediteure sind.

Ich lade Sie zur Ausstellung

mART_a Plucinska

Originaler Jubiläumstext der Künstlerin in seiner ursprünglichen Fassung. 2026 bezeichnet die neue Website-Ausgabe.

03 / Wędrówka

Sześć rozdziałów.
Jedna opowieść.

PL ↔ DE

04 / Archiwum miejsc

MAPY · FOTOGRAFIE · PAMIĘĆ

Trzy miejsca. Trzy historie.

Fotografie uporządkowane według oryginalnych serii autorki. Towarzyszą im rzeczywiste mapy sprzed 1989 r. i reprodukcje prasy z 1989 r. — duże, czytelne dokumenty czasu.

01 / 03

Miejsce I · granica polsko-niemiecka

Dziś Polska — Niemcy. Dawniej Polska — NRD.

Współczesna granica polsko-niemiecka. Do zjednoczenia Niemiec w 1990 r. na jej wschodnioniemieckim odcinku przebiegała granica Polska–NRD. Fotografie z poświęconego jej rozdziału archiwum.

Zobacz całą serię fotograficzną ↗
Europa · 1982 Mapa Europy z 1982 r., fragment z Polską, NRD i RFN oraz granicami między nimi
Polska, NRD i RFN na oryginalnej mapie CIA z października 1982 r. — powiększony fragment skanu.Obejrzyj cały skan ↗CIA · Library of Congress, Geography and Map Division · public domain
Fotografia 1 — archiwalna seria: Polska / NRD
01.01 Fotografia z serii „granica polsko-niemiecka”
Fotografia 2 — archiwalna seria: Polska / NRD
01.02 Fotografia z serii „granica polsko-niemiecka”
Fotografia 3 — archiwalna seria: Polska / NRD
01.03 Fotografia z serii „granica polsko-niemiecka”
Fotografia 4 — archiwalna seria: Polska / NRD
01.04 Fotografia z serii „granica polsko-niemiecka”
Polska / NRD
02 / 03

Miejsce II · dawna granica wewnątrzniemiecka

Dawna granica NRD — RFN.

Dwa państwa niemieckie i granica, która istniała do 1990 r. Miejsca kontroli, pamięć podziału i dzisiejszy krajobraz — fotografie pochodzą z rozdziału Granica NRD–RFN.

Zobacz całą serię fotograficzną ↗
NRD · 1969 Historyczna mapa NRD z 1969 r. z granicą NRD–RFN i granicą z Polską
Oryginalna mapa CIA z lipca 1969 r. Pokazuje zachodnią granicę NRD z RFN oraz wschodnią z Polską.Obejrzyj cały skan ↗CIA · Library of Congress, Geography and Map Division · public domain
Fotografia 1 — archiwalna seria: NRD / RFN
02.01 Fotografia z serii „dawna granica wewnątrzniemiecka”
Fotografia 2 — archiwalna seria: NRD / RFN
02.02 Fotografia z serii „dawna granica wewnątrzniemiecka”
Fotografia 3 — archiwalna seria: NRD / RFN
02.03 Fotografia z serii „dawna granica wewnątrzniemiecka”
Fotografia 4 — archiwalna seria: NRD / RFN
02.04 Fotografia z serii „dawna granica wewnątrzniemiecka”
NRD / RFN
03 / 03

Miejsce III · Niemcy

Niemcy. Krajobraz po granicach.

Drogi, przestrzenie i codzienność. Osobna seria zdjęć dokumentująca Niemcy, zachowana jako niezależna opowieść wizualna.

Zobacz całą serię fotograficzną ↗
Berliner Morgenpost · 11.11.1989 Autentyczna pierwsza strona Berliner Morgenpost z 11 listopada 1989 r., o otwarciu przejść przez Mur Berliński
Pierwsza strona z 11 listopada 1989 r. — otwieranie przejść przez Mur Berliński.Gabriele Greaney / Europeana 1989 · CC BY-SA 4.0
Berliner Morgenpost · 22.12.1989 Autentyczna pierwsza strona Berliner Morgenpost z 22 grudnia 1989 r., o otwarciu Bramy Brandenburskiej
22 grudnia 1989 r. — otwarcie Bramy Brandenburskiej. Kliknij, aby obejrzeć cały skan.Gabriele Greaney / Europeana 1989 · CC BY-SA 4.0
Fotografia 1 — archiwalna seria: NIEMCY / DEUTSCHLAND
03.01 Fotografia z serii „Niemcy”
Fotografia 2 — archiwalna seria: NIEMCY / DEUTSCHLAND
03.02 Fotografia z serii „Niemcy”
Fotografia 3 — archiwalna seria: NIEMCY / DEUTSCHLAND
03.03 Fotografia z serii „Niemcy”
Fotografia 4 — archiwalna seria: NIEMCY / DEUTSCHLAND
03.04 Fotografia z serii „Niemcy”
NIEMCY / DEUTSCHLAND
Źródła. Dokumenty z epoki.

Mapy CIA: Europa (1982) i NRD (1969), skany ze zbiorów Biblioteki Kongresu. Prasa: Berliner Morgenpost, 11 listopada i 22 grudnia 1989 r.; reprodukcje Gabriele Greaney, Europeana 1989. Fotografie autorki pozostają przypisane do oryginalnych rozdziałów; mapy są historycznym kontekstem, nie geotagami poszczególnych zdjęć.

05 / Język

Jedna historia.
Dwa języki.